Oedeemtherapie kan worden toegepast bij de bestrijding van oedeem.
Oedeem kan leiden tot een zwaar of vermoeid gevoel in een arm of been, een strak en gespannen gevoel rondom de borst, pols, vingers, enkels, elleboog of knieën.
Oedeembestrijding is van belang om toename van zwelling, stijfheid, pijn en ernstige complicaties als wondroos (erysipelas) te voorkomen. 

Wat is oedeem en hoe ontstaat het?
Oedeem is een (zichtbare) zwelling van lichaamsweefsel als gevolg van een abnormale ophoping van vocht en kan ontstaan als gevolg van ontstekingen, bestraling, hart- en vaatziekten, nierziekten, allergieën, vergiftigingen en veranderingen in de samenstelling van het bloed (zoals eiwittekort).
Voor de behandeling van oedeem is het belangrijk om te weten of er sprake is van onvoldoende vochtafvoer via de aderen (veneus oedeem) of van een belemmering van de werking van de lymfvaten (lymfoedeem).

Lymfoedeem komt tegenwoordig veel voor na operatieve behandeling van borstkanker, vooral als daarbij ook de lymfklieren in de oksel zijn verwijderd (okseltoilet) en is nabestraald met radiotherapie.

Wat is er te doen aan lymfoedeem?
Lymfoedeem kan afhankelijk van de ernst worden behandeld met:

• Voorlichting (leefregels en huidverzorging)
• Ademhalingstherapie
• Oefentherapie
• Manuele lymfedrainage (massage)
• Compressie (bewegen onder continue druk van zwachtels of een therapeutische elastische kous).

Hoe wordt lymfdrainagemassage uitgevoerd?
Lymfdrainagemassage verschilt sterk van klassieke massage. De massage is gericht op het aanzetten van gezonde lymfeklieren, en de weg hiernaar toe vrij te maken. Hierdoor kan het vocht dat opgehoopt is in een bepaald gebied, draineren op een andere kliergroep. De massage is oppervlakkig en bedoeld om de huid en onderhuid pompend te vervormen in het natuurlijke verloop van de lymfvaten of - na ingrepen - in het verloop van nieuwe alternatieve afvoerwegen. Daarnaast worden ook diepere technieken toegepast.
Om de vorming van alternatieve afvoerwegen te stimuleren moet de behandeling ook op gezonde gebieden van het lichaam (zoals de hals, de liezen, de gezonde borstzijde, de rug en de buik) worden uitgevoerd.

De massage kan ondersteund worden door gebruik van zwachtels. Dit versterkt het effect van de spierpomp, waardoor vocht beter afgevoerd wordt.

Als het lymfoedeem door de therapie is verminderd kan indien nodig met een elastische kous worden gezorgd dat de weefseldruk gehandhaafd blijft, zodat het oedeem niet terug kan komen.
Het beste resultaat wordt behaald met een intensieve start van de behandeling, soms wel driemaal per week. Een behandeling met lymfedrainage duurt 45 minuten, terwijl een fysiotherapeutische behandeling doorgaans 30 minuten duurt.
Omdat ook beweging de lymfafvoer stimuleert, zijn bewegingsoefeningen altijd een belangrijk onderdeel van de therapie. Met behulp van een lijst met specifieke oefeningen kan dagelijks thuis worden geoefend.

Wanneer is lymfdrainage toe te passen?
Lymfdrainagemassage is zinvol gebleken bij de behandeling van:

• primair lymfoedeem (aangeboren misvorming van het lymfvaatstelsel)
• secundair oedeem als gevolg van de behandeling die bij kanker wordt toegepast:
• operaties chemo en bestralingen, bijvoorbeeld borst- of genitaal kanker.
• chronisch veneus oedeem dat vaak gepaard gaat met ulcus cruris (open been);
• lymfdrainagemassage kan goed worden toegepast bij spataderen (varices)
• posttraumatisch en postoperatief oedeem (zwellingen ontstaan na sport- en andere ongevallen, na operaties, reflexdystrofie en zwellingen; bij steriele ontstekingen zoals reuma)
• andere oedemen zoals zwangerschapsoedeem
• huidaandoeningen zoals littekens of andere huidintrekkingen